Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie otrzymał dofinansowanie na realizację projektu „Dziedzictwo geografii, geologii i kartografii przełomu XIX i XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem prac Eugeniusza Romera”. Przedsięwzięcie realizowane będzie w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Społeczna Odpowiedzialność Nauki III” w module „Biblioteki naukowe”.

Projekt, którego realizację zaplanowano na lata 2026–2027, pozwoli na dalszy rozwój Pedagogicznej Biblioteki Cyfrowej (PBC) oraz udostępnienie w formie cyfrowej cennych publikacji związanych z historią geografii, geologii i kartografii. Szczególne miejsce wśród digitalizowanych materiałów zajmą prace Eugeniusza Romera – polskiego geografa i kartografa, którego dorobek odegrał istotną rolę w rozwoju polskiej geografii.

Ochrona i dostęp do dziedzictwa naukowego

Głównym celem projektu jest zachowanie i upowszechnianie cennych zabytków piśmiennictwa oraz dziedzictwa naukowego i kulturowego znajdującego się w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej. Digitalizacja pozwoli nie tylko zabezpieczyć szczególnie wartościowe publikacje przed fizycznym zużyciem, lecz także znacząco ułatwi dostęp do nich badaczom, studentom oraz wszystkim osobom zainteresowanym historią nauki. Wybrane publikacje wzbogacą cyfrową kolekcję „Dziedzictwo kulturowe”, w której gromadzone są najstarsze i szczególnie cenne materiały znajdujące się w zbiorach Biblioteki. Kolekcja obejmuje m.in. starodruki, czyli publikacje wydane do końca XVIII wieku, a także książki opublikowane w latach 1801–1945.

O wyjątkowej wartości części digitalizowanych materiałów decydują również zachowane ślady ich historii. Na około 30% wytypowanych publikacji znajdują się znaki proweniencyjne – między innymi ekslibrisy, odręczne podpisy poprzednich właścicieli, dedykacje oraz pieczęcie antykwariatów, bibliotek i innych instytucji naukowych. Stanowią one cenne źródło informacji o losach poszczególnych egzemplarzy oraz historii ich użytkowania i gromadzenia.

Od historycznych zbiorów do cyfrowej biblioteki

W ramach projektu pracownicy Biblioteki UKEN przeprowadzą kompleksowy proces digitalizacji wybranych publikacji. Obejmie on między innymi skanowanie i kontrolę jakości materiałów, ich opracowanie graficzne, przygotowanie plików do publikacji oraz uzupełnienie ich o odpowiednie metadane. Zdigitalizowane zasoby zostaną następnie zarchiwizowane i udostępnione za pośrednictwem platformy dLibra w Pedagogicznej Bibliotece Cyfrowej. Digitalizacja będzie prowadzona zgodnie z „Katalogiem dobrych praktyk digitalizacyjnych dla obiektów bibliotecznych”, opracowanym przez Bibliotekę Narodową. Pozwoli to na zachowanie odpowiednich standardów jakości i trwałości cyfrowych kopii historycznych materiałów.

Projekt stanowi kontynuację wcześniejszych przedsięwzięć realizowanych przez Bibliotekę UKEN w ramach programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki” (SONB/SP/462595/2020, SONB/SP/513413/2021 oraz SONB/SP/549366/2022). Kolejny etap prac pozwoli na systematyczne poszerzanie zasobów Pedagogicznej Biblioteki Cyfrowej i zwiększanie dostępności wartościowych źródeł dla środowiska naukowego oraz szerokiego grona odbiorców.

Wsparcie w ramach programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki III”

Projekt „Dziedzictwo geografii, geologii i kartografii przełomu XIX i XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem prac Eugeniusza Romera” został zakwalifikowany do finansowania w pierwszym rozstrzygnięciu programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Społeczna Odpowiedzialność Nauki III” w module „Biblioteki naukowe”. W ramach tego rozstrzygnięcia do finansowania zakwalifikowano 47 projektów w module „Biblioteki naukowe”, których łączna wartość kosztorysów wyniosła 7 982 120,08 złotych. W module „Popularyzacja nauki” dofinansowanie otrzymało natomiast 110 projektów o łącznej wartości kosztorysów 26 186 141,53 złotych. Wartość dofinansowania przyznanego UKEN wynosi 15 912,60 złotych, natomiast całkowita wartość projektu to 19 890,75 złotych.

kierownik projektu: dr Marcin Kania
projekt nr SBN/SP/0029/2026/01
okres realizacji: 2026–2027

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki III”.