Dr Edyta Anna Pluta-Saladra z Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie uzyskała dofinansowanie Narodowego Centrum Nauki w konkursie MINIATURA 10 na realizację projektu „Klasztor i miasto. Finansowanie i zarządzanie kościołami klasztornymi w miastach ziemi krakowskiej w późnym średniowieczu i wczesnej nowożytności”.

Projekt ma charakter badań wstępnych, których celem jest rozpoznanie i ocena bazy źródłowej niezbędnej do realizacji przyszłego projektu badawczego poświęconego funkcjonowaniu klasztorów miejskich w dawnej Małopolsce. Badania koncentrują się na zagadnieniu, które dotychczas pozostawało na marginesie zainteresowań historiografii – relacjach między klasztorami, władzami miejskimi, parafiami i społecznościami świeckimi oraz sposobach finansowania i zarządzania kościołami klasztornymi.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona instytucji fabrica ecclesiae – funduszowi przeznaczonemu na budowę, utrzymanie i remonty kościołów. Dotychczas problem ten analizowano przede wszystkim w odniesieniu do świątyń parafialnych, natomiast w przypadku klasztorów miejskich pozostaje on niemal nierozpoznany. Wstępne ustalenia wskazują jednak, że również przy klasztorach mogły funkcjonować odrębne fundusze, a w ich zarządzaniu uczestniczyli przedstawiciele społeczności świeckiej. Zweryfikowanie tej hipotezy może istotnie poszerzyć wiedzę o organizacji życia religijnego i społecznego miast późnego średniowiecza i wczesnej nowożytności.

Realizacja projektu obejmie kwerendy w archiwach kościelnych i państwowych znajdujących się między innymi w Krakowie, Kielcach, Katowicach, Tychach, Tarnowie, Sosnowcu, Warszawie i Nowym Sączu. Poszukiwania będą dotyczyć przede wszystkim rozproszonych materiałów źródłowych – rachunków klasztornych oraz dokumentacji związanej z zarządzaniem zapleczem materialnym kościołów klasztornych. Ze względu na brak zachowanych zwartych archiwów wielu klasztorów miejskich badania wymagają szeroko zakrojonej kwerendy w różnych zespołach archiwalnych.

Efektem projektu będzie ocena stanu zachowania i wartości naukowej dostępnych źródeł oraz określenie możliwości przygotowania większego projektu badawczego poświęconego porównawczej analizie klasztorów miejskich w szerszej perspektywie. Badania mają szansę wnieść istotny wkład do poznania roli instytucji zakonnych w życiu miast oraz relacji między wspólnotami zakonnymi a lokalnymi społecznościami w późnym średniowieczu i wczesnej nowożytności.

Konkurs MINIATURA 10, organizowany przez Narodowe Centrum Nauki, służy finansowaniu działań naukowych o charakterze badań wstępnych, kwerend lub wyjazdów naukowych, których celem jest przygotowanie przyszłych projektów badawczych zgłaszanych do konkursów krajowych i międzynarodowych. W ramach konkursu można uzyskać od 5 do 50 tysięcy złotych na realizację działań trwających do 12 miesięcy. W tegorocznej edycji Rada Narodowego Centrum Nauki przeznaczyła na finansowanie konkursu 20 milionów złotych.