fot. Anna Sachajko

18 czerwca 2026 roku odbyło się seminarium INT pt. „Ewolucja możliwości badawczych Obserwatorium Astronomicznego na Suhorze”, podczas którego uczestnicy mieli okazję poznać historię rozwoju jednej z najważniejszych polskich wysokogórskich placówek astronomicznych.

W trakcie spotkania przedstawiono dzieje Obserwatorium – od rozpoczęcia jego budowy w 1986 roku aż po współczesność. Szczególną uwagę poświęcono modernizacjom aparatury badawczej, które na przestrzeni lat znacząco zwiększyły możliwości prowadzenia obserwacji astronomicznych.

Zaprezentowano kolejne etapy modernizacji głównego instrumentu Obserwatorium – 60-centymetrowego teleskopu firmy Zeiss. Omówiono przebudowę jego układu optycznego z konfiguracji Cassegraina do systemu prime focus, umożliwiającego montaż nowoczesnej kamery CCD wraz z zestawem filtrów i układem automatycznej regulacji ostrości. Przedstawiono również zmiany w systemie napędu teleskopu, obejmujące zastąpienie silnika asynchronicznego napędem krokowym oraz wdrożenie automatycznego systemu odczytu współrzędnych teleskopu i sterowania kopułą.

Uczestnicy seminarium poznali także rozwój systemu guidingu, odpowiadającego za precyzyjne korygowanie położenia teleskopu podczas obserwacji, a także ewolucję aparatury rejestrującej światło obiektów astronomicznych – od fotometrów fotoelektrycznych wykorzystujących fotopowielacze (PMT), przez kamery CCD, aż po nowoczesne kamery CMOS. Zaprezentowane przykłady pokazały, jak postęp technologiczny przełożył się na zwiększenie możliwości obserwacyjnych oraz poprawę dokładności prowadzonych pomiarów. Jednym z omawianych zagadnień był również udział Obserwatorium Astronomicznego na Suhorze w międzynarodowym projekcie Whole Earth Telescope (WET), którego placówka jest uczestnikiem nieprzerwanie od 1991 roku. Przedstawiono możliwości prowadzenia badań gwiazd pulsujących w ramach tej globalnej sieci teleskopów.

Po części seminaryjnej uczestnicy odwiedzili Obserwatorium, gdzie mogli zapoznać się z codzienną pracą astronoma-obserwatora oraz specyfiką funkcjonowania wysokogórskiej stacji badawczej. Dużym zainteresowaniem cieszyły się prezentacje głównego teleskopu, kopuły obserwacyjnej oraz metod akwizycji i analizy danych astronomicznych.

fot. Anna Sachajko

fot. Anna Sachajko

fot. Anna Sachajko

Pokaz działania napędu teleskopu i mechanizmu obrotu kopuły stał się inspiracją do dyskusji na temat historii astronomii oraz dorobku Mikołaja Kopernika i jego heliocentrycznej koncepcji budowy Układu Słonecznego. Liczne pytania dotyczyły także programu naukowego Obserwatorium oraz prowadzonych badań, obejmujących między innymi gwiazdy zmienne, młode obiekty typu T Tauri, kwazary, układ OJ287 z supermasywnymi czarnymi dziurami, a także obserwacje asteroid, w tym obiektów potencjalnie zagrażających Ziemi.

Uczestnicy mieli również możliwość obejrzenia mniejszych teleskopów i specjalistycznych przyrządów wykorzystywanych w działalności Obserwatorium. Spotkanie zakończyła rozmowa poświęcona codziennemu funkcjonowaniu placówki oraz wyzwaniom związanym z prowadzeniem badań naukowych w wyjątkowym, ale wymagającym środowisku przyrodniczym Gorczańskiego Parku Narodowego.

galeria zdjęć